Vườn quốc gia Cúc Phương, phối hợp với Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã Việt Nam (Save Viet Nam's Wildlife – SVW) công bố đã nhân giống thành công 10 cá thể Cầy vằn con. Đây là kết quả trong Chương trình bảo tồn động vật ăn thịt nhỏ và tê tê (CPCP) được triển khai tại Vườn quốc gia Cúc Phương.
Chia sẻ về kết quả trên, Ông Lê Trọng Đạt - Phó Giám đốc Trung tâm cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Vườn quốc gia Cúc Phương, nhận định việc nhân giống thành công 10 con cầy hương con đã cho thấy hướng đi đúng đắn của vườn trong nỗ lực bảo tồn loài thú ăn thịt nhỏ này. Thành công trên có được nhờ vào kinh nghiệm, kiến thức và sự chuyên nghiệp của đội ngũ tham gia vào chiến lược bảo tồn Cầy vằn.
Cầy vằn là loài thú ăn thịt nhỏ, đẹp, có giá trị sinh thái cao nhưng cực kỳ hiếm trong tự nhiên. Cầy vằn đã được đưa vào nhóm nguy cấp trong Sách đỏ IUCN năm 2016, được liệt kê là loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và danh mục IB của Nghị định 84/2021/ND-CP. Loài này có vi phân bố nhỏ nhất trong số các loài thú ăn thịt nhỏ ở châu Á và chỉ có ở Việt Nam, Lào và Nam Trung Quốc
Hiện nay, quần thể Cầy vằn hoang dã đã bị suy giảm nghiêm trọng trong tự nhiên do nạn săn bắt và buôn bán trái phép. Theo đó, việc bảo vệ và phục hồi loài Cầy vằn đã trở thành một ưu tiên quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học ở Việt Nam và trên thế giới.
Năm 2019, SVW, phối hợp với Liên minh bảo tồn quốc tế (IUCN), Cục Lâm nghiệp, các chuyên gia trong và ngoài nước, đã tổ chức Hội thảo và đề xuất Chiến lược bảo tồn Cầy vằn giai đoạn 2019 – 2029, chiến lược bảo tồn đầu tiên trên thế giới đối với loài thú ăn thịt nhỏ này.
Để triển khai hiệu quả chiến lược trên, Vườn quốc gia Cúc Phương đã xây dựng khu sinh sản bảo tồn rộng 1,3 ha cho loài Cầy vằn vào đầu năm 2023. Vườn đồng thời đặt mục tiêu nhân giống thành công và duy trì ổn định ít nhất 50 cá thể Cầy vằn, khôi phục môi trường hoang dã và tái thả loài Cầy vằn về tự nhiên.
Tới cuối năm 2023, trong Chương trình bảo tồn động vật ăn thịt nhỏ và tê tê (CPCP), Vườn quốc gia Cúc Phương đã tiến hành ghép đôi 4 cá thể Cầy vằn cái và 8 cá thể Cầy vằn đực để nhân giống. Kết quả, 10 cá thể Cầy vằn con đã chào đời.
Về công tác quản lý, chăm sóc cá thể, ông Trần Văn Trường – cán bộ điều phối hoạt động bảo tồn xuất cảnh tại SVW cho biết, tất cả các cá thể cầy vằn, kể cả con non, đều được theo dõi liên tục 24/24 qua hệ thống camera.
"Đối với loài Cầy vằn, nếu Cầy mẹ phát hiện tác động của con người lên con mình, nó có thể cắn con hoặc mang con đi. Vì lý do này, chúng tôi ưu tiên giảm thiểu tối đa sự tiếp xúc giữa con người với các cá thể", ông Trần Văn Trường giải thích.
Việc nhân giống thành công 10 cá thể Cầy vằn con là thành công lớn nhất từ trước đến nay từng được ghi nhận trong nỗ lực nhân giống và bảo tồn loài Cầy vằn. Đây cũng là tiền đề quan trọng, mang lại hy vọng khôi phục quần thể Cầy vằn trong tự nhiên.
“Qua thành công này, chúng tôi tin rằng có thể thả các cá thể Cầy hương Owston trở lại tự nhiên trong 3 - 4 năm tới. Để đảm bảo hiệu quả trong việc thực hiện chiến lược bảo tồn cầy hương 2019 - 2029, SVW đang nỗ lực tìm kiếm thêm nguồn lực và đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị trong nước như Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội, Vườn thú và Vườn bách thảo Sài Gòn và các cơ quan nhà nước để hợp tác, tạo điều kiện tối đa nhằm đa dạng hóa nguồn gen cho quần thể Cầy hương trong điều kiện nuôi nhốt”, ông Nguyễn Văn Thái – Giám đốc SVW cho biết.
Thời gian tới, Vườn quốc gia Cúc Phương sẽ tiếp tục nỗ lực để đạt được các mục tiêu đề ra trong Chiến lược bảo tồn Cầy vằn 2019 – 2029.
Bên cạnh việc khôi phục quần thể Cầy vằn, các chuyên gia cho rằng cần tăng cường các biện pháp xử lý các trường hợp săn bắn trái phép cũng vô cùng cấp thiết. Việc săn bắt, buôn bán trái phép Cầy hương dù có thể bị truy tố hình sự nhưng hình phạt vẫn chưa đủ sức răn đe đối với những kẻ vi phạm. Do đó, các nhà bảo tồn hy vọng sẽ có thêm chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn đối với những hành vi săn bắn sử dụng bẫy và tăng cường hiệu quả công tác tuần tra bảo vệ rừng.