Ô nhiễm không khí có thể giết chết 6,6 triệu người mỗi năm vào năm 2050

(TN&MT) - Theo Reuters, mới đây, các nhà khoa học cảnh báo nếu không tiến hành cải thiện chất lượng không khí thì không khí với các chất gây ô nhiễm như hạt ozone và phân tử nhỏ có thể khiến khoảng 6,6 triệu người chết sớm mỗi năm vào năm 2050.

Guardian cũng đưa tin hơn 3 triệu người chết sớm mỗi năm do ô nhiễm không khí ngoài trời, nhiều hơn sốt rét và HIV/AIDS cộng lại và con số này có thể tăng gấp đôi vào năm 2050.

Trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature, các nhà khoa học cho biết ô nhiễm không khí ngoài trời đã làm chết khoảng 3,3 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới.

Gỗ và than đốt dùng để sưởi ấm và nấu ăn là nguyên nhân lớn nhất, đặc biệt là ở châu Á, nhưng các nghiên cứu cho thấy lượng khí thải rất lớn từ nông nghiệp ở châu Âu và Mỹ cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.

Theo Guardian, một phần ba của các ca tử vong sớm là kết quả của việc sử dụng nhiên liệu khói như gỗ và than để sưởi ấm hoặc nấu ăn và sử dụng máy phát điện động cơ diesel bẩn. Việc sử dụng năng lượng ở các nước Ấn Độ và Trung Quốc gây ra một nửa số người chết trong tổng số 645.000 ca tử vong hàng năm ở Ấn Độ và một phần ba trong số 1,4 triệu ca tử vong hàng năm ở Trung Quốc.

Giáo sư Jos Lelieveld, Giám đốc Học viện Hóa Sinh Max - Planck tại Đức và là tác giả chính của nghiên cứu cho biết: "Đây là một con số đáng kinh ngạc. Trong một số quận, ô nhiễm không khí thực sự là một nguyên nhân gây tử vong hàng đầu và ở nhiều quốc gia nó là một vấn đề lớn".

Những cái chết do ô nhiễm không khí phổ biến nhất là bệnh tim, đột quỵ hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Nó cũng liên quan đến trường hợp tử vong do ung thư phổi và nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính.

Việc tính toán về những ảnh hưởng sức khỏe và tử vong do ô nhiễm không khí ngoài trời trên quy mô toàn cầu là không dễ dàng, một phần do chất lượng không khí không được theo dõi ở mỗi khu vực và độc tính của các phân tử khác nhau lại phụ thuộc vào nguồn gốc của chúng.

Vì vậy, trong nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu đã kết hợp một mô hình hóa học khí quyển toàn cầu với số liệu dân số và thống kê y tế để ước tính sự đóng góp các loại ô nhiễm không khí ngoài trời một cách tương đối, chủ yếu là các hạt vật chất nhỏ dẫn đến những trường hợp tử vong sớm.

Những cha mẹ người Trung Quốc đưa con đi điều trị bệnh đường hô hấp do khói bụi ở thành phố Hàng Châu. Ảnh: Imaginechina / Corbis
Những cha mẹ người Trung Quốc đưa con đi điều trị bệnh đường hô hấp do khói bụi ở thành phố Hàng Châu. Ảnh: Imaginechina / Corbis

Kết quả nghiên cứu cho thấy ở Ấn Độ và Trung Quốc, khí thải từ sưởi ấm và nấu ăn gây ra số người chết lớn nhất, trong khi ở nhiều nơi của Mỹ và một số nước khác thì khí thải từ giao thông và sản xuất điện là chủ yếu.

Ở miền đông nước Mỹ và Châu Âu, Nga và Đông Á, lượng khí thải nông nghiệp là nguồn ô nhiễm lớn nhất khiến các loại hạt vật chất nhỏ đi vào phổi con người, gây ra bệnh tật và tử vong.

Nghiên cứu phát hiện rằng lượng khí thải amoniac trong nông nghiệp gây ra tác động đáng chú ý. Một phần năm của tổng số các trường hợp tử vong trên toàn cầu là do khí thải, trong đó chủ yếu phát sinh từ bò, gà, lợn và việc sử dụng quá nhiều phân bón.

Amoniac phản ứng với khói bụi trong giao thông và công nghiệp tạo ra các hạt nhỏ là nguyên nhân lớn nhất gây ra những trường hợp chết do ô nhiễm không khí ở miền đông nước Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Theo giáo sư Lelieveld thì nông nghiệp là nguồn chính ở London. Trên khắp Vương quốc Anh, 48% các ca tử vong sớm là do ô nhiễm nông nghiệp.

Ô nhiễm giao thông vẫn là vấn đề nóng bỏng ở các nước phát triển, gây ra một phần năm số ca tử vong. Nó chỉ gây ra 5% các ca tử vong trên toàn thế giới nhưng con số này có thể sẽ tăng lên khi nhiều phương tiện tham gia giao thông ở các nước đang phát triển.

Ô nhiễm không khí từ các nhà máy điện, chủ yếu là các nhà máy đốt than cũng là nguyên nhân gây ra một trong số bảy người chết trên toàn cầu. Nó cũng là yếu tố lớn nhất tại Mỹ, gây ra một phần ba trong số 55.000 trường hợp tử vong hàng năm so với 16% ở Anh.

Ô nhiễm không khí tự nhiên, chủ yếu là khói bụi trong vùng khô hạn, gây ra gần một phần năm người chết do ô nhiễm không khí toàn cầu. Đây là nguyên nhân chính gây ra các trường hợp tử vong ở một số nước khô hạn, chiếm 92% các ca tử vong ở Ai Cập và 81% các trường hợp tử vong ở Iran.

Nhà khoa học khí quyển Oliver Wild thuộc Trường Đại học Lancaster (Anh) đánh giá nghiên cứu thực sự giúp ích cho những ngôi nhà có nhu cầu kiểm soát chất lượng không khí, đặc biệt là ở những nơi đông dân cư của châu Á.


Mai Đan
Tổng hợp từ Reuters & Guardian
 

  Ý kiến bạn đọc
Tin cùng chuyên mục