--Quảng cáo---

Tây Nguyên: Phát triển thuỷ điện ồ ạt và những hệ luỵ

Tài nguyên - 00:00 01/05/2017

(TN&MT) - Khoảng 10 năm qua, các tỉnh Tây Nguyên là vùng được đầu tư xây dựng nhiều nhà máy thủy điện nhất cả nước vì lợi thế về địa hình, số lượng sông suối nhiều, độ dốc cao… Các nhà máy thủy điện cũng từ đó nhanh chóng được khánh thành và đưa vào hoạt động giải quyết một phần cho an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên bên cạnh đó, việc phát triển một cách ồ ạt các công trình thủy điện đã và đang để lại những hệ lụy về quốc kế dân sinh, môi trường…

Cùng chung “cơ chế” phát triển thủy điện vừa và nhỏ ồ ạt, đến nay tỉnh Kon Tum để lại những hệ lụy không dễ giải quyết, không dễ khắc phục đối với địa phương này. Điển hình là sự cố vỡ tường thượng lưu thủy điện Đắk Mét 3 tại xã Đắk Choong, huyện Đắk Glei xảy ra cuối tháng 11 năm 2012 đã bộc lộ những lỗ hổng trong quản lý, giám sát, tiềm ẩn hiểm họa khôn lường.

Ông Nguyễn Thanh Bình, thôn 2, thị trấn Sa Thầy, huyện Sa Thầy, người rất quan tâm đến việc phát triển thủy điện vừa và nhỏ tại địa phương cho rằng, các công trình thủy điện nhỏ khi giao cho các nhà đầu tư, là doanh nghiệp tư nhân về góc độ kỹ thuật tôi thấy không đảm bảo. Cụ thể như vừa rồi chúng ta thấy hàng loạt sự cố rồi những vấn đề khác nữa không ai giám sát. Thứ hai nữa là trong quá trình phát triển thủy điện nhỏ ở các địa phương thì ảnh hưởng môi trường rất lớn, lợi dụng phá rừng, rồi ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp các vùng đồng bào.

Một góc nhà máy thủy điện SÊ SAN 3A - Gia Lai
Một góc nhà máy thủy điện SÊ SAN 3A - Gia Lai

Từ hơn 5 năm nay, cuộc sống của gần 200 hộ DTTS xã Đắc Choong, huyện Đắc Glei, tỉnh Kon Tum  bỗng rơi vào tình cảnh khó khăn, khốn đốn. Nguyên nhân là những hộ dân ở đây có nhà cửa và đất sản xuất nằm trong vùng quy hoạch xây dựng thủy điện Đắc Mil 1, chủ đầu tư công trình là Công ty CP Quang Đức (Gia Lai). Để phục vụ cho việc xây dựng thủy điện, 14 hộ dân nằm trong vùng ngập lòng hồ được hứa hỗ trợ di dời nhà cửa. Gần 150 hộ dân mất trên 200 ha đất sản xuất được hứa đền bù hỗ trợ. Thế nhưng đến nay việc đền bù vẫn chưa được thực hiện, cuộc sống của người dân đang ổn định bỗng chốc rơi vào cảnh bấp bênh.

Ông A Chép, thôn trưởng làng Kon Năng, xã Đắc Choong, huyện Đắc Glei cho biết, khi có thủy điện này gia đình ông cũng như bà con không dám đi làm trong khu vực bị ngập thủy điện. Bà con làm ăn vất vả, đói, nghèo vì đất trong thủy điện không làm được. Bà con phải cố gắng đợi đến khi nào được giải quyết đền bù nhưng đợi mãi vẫn chưa thấy.

Gần đây nhất là thủy điện An Khê - Knak do Ban quản lý dự án thủy điện 7 làm chủ đầu tư, được xây dựng tại thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai có công suất 173 MW đã khiến cuộc sống của hàng nghìn hộ dân rơi vào cảnh khó khăn. Tệ hại hơn khi thủy điện đi vào hoạt động, sông Ba kiệt nước, để lại hậu qủa nặng nề không thể khắc phục cho vùng hạ lưu.

Tương tự như thủy điện An Khê - Knak, thủy điện Thượng Kon Tum công suất 220MW hiện đang xây dựng, với việc chuyển nước từ sông Đắc Snghé - Kon Tum sang sông Trà Khúc - Quảng Ngãi dự báo sẽ khiến các sông: Đắc Snghé, Đắc Bla, Sê San bị cạn kiệt nguồn nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sinh kế của hàng vạn hộ dân 3 huyện, thành phố của tỉnh Kon Tum là Kon Plông, Kon Rẫy và thành phố Kon Tum.

Đến nay, tỉnh Kon Tum đã loại 21 vị trí thủy điện vừa và nhỏ ra khỏi quy hoạch, lý do của việc loại bỏ được nêu ra là, các dự án có quy mô nhỏ, hiệu quả thấp, chiếm dụng nhiều đất rừng, khó khăn về hạ tầng giao thông, chưa có hệ thống lưới điện truyền tải, ảnh hưởng đến một số công trình quan trọng trên địa bàn… thì tỉnh Gia Lai có gần 60 dự án đã bị loại bỏ vì những lý do như trên. Trước đó Gia Lai cũng đã tiến xa hơn bằng việc đề nghị Chính phủ cho dừng không tiếp tục phát triển thêm các dự án thủy điện tại địa phương.

Tại buổi làm việc trước khi hết nhiệm kỳ Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, ông Phạm Thế Dũng đã cay đắng nhận ra rằng: “Theo tôi thủy điện nên dừng ở đây. Mất rừng cũng nhiều, người dân phá rừng, lâm tặc làm suy giảm nguồn rừng, nguồn nước ngầm... Những công trình thủy điện lớn phá rừng cả ngàn ha. Vấn đề môi trường rất là lớn. Ngay trên địa bàn của Gia Lai cái thủy điện nhỏ nào đang làm thì cho làm. Cái nào quá thời hạn cho thu hồi hoặc và cái mới thì không cho xây nữa!”.

Nếu chỉ nhìn vào hàng trăm MW điện được thể hiện trên các dự án dễ dàng thấy nguồn lợi lớn. Song với việc quy hoạch, phát triển ồ ạt thủy điện nhưng lại yếu trong khâu quản lý, giám sát như hiện nay, thủy điện vẫn tiếp tục là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất rừng, mất đất sản xuất, ảnh hưởng xấu đến môi trường, gây nên những bất ổn đối với cuộc sống của người dân, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hồ chứa bất kể đó là những dự án thủy điện lớn hay có quy mô vừa và nhỏ.

Ông Huỳnh Thành – Nguyên Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai trăn trở: “Bên cạnh lợi ích mang lại, việc phát triển ồ ạt các dự án thủy điện ở khu vực Tây Nguyên trong những năm qua đã để lại những hệ lụy dai dẳng đối với các địa phương. Điều đáng nói là ngay cả ở những dự án thủy điện lớn, được triển khai thực hiện một cách bài bản, quan điểm đặt lên hàng đầu, là “nơi ở mới của người dân phải bằng và hơn nơi ở cũ” nhưng cũng đã xảy ra những “hậu Yaly”, “hậu Plei K’rông”, “hậu An Khê- Knak” và các nhà máy thủy điện Sê San… đến nay vẫn tồn tại những khiếu kiện, bất ổn kéo dài trong số người dân phải di dời…”

Bài và ảnh: Vũ Đình Năm


(0) Bình luận
Tin nổi bật
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
Mới nhất & Dành cho bạn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO