Ai khóc những dòng sông?

(TN&MT) - Ô nhiễm như những tế bào lạ cứ “di căn” hết dòng sông này sang dòng sông khác. Giấc mơ “úp mặt vào sông quê” giờ chỉ còn trong câu hát.

Anh o nhiem song
Ô nhiễm khiến nhiều sông chết mòn

Ở nhiều vùng nông con sông xanh trong mát những trưa hè, chỉ còn là kí ức, hoài niệm mà lũ trẻ thơ được nghe qua lời kể của người lớn. Ở đó, họ chen lấn ra bờ sông là chằng chịt những chuồng trại và miệng cống xả thải. Những bụi tre, khóm chuối lần lượt bị đốn hạ. Bờ sông mướt xanh bóng lá, bây giờ là chỗ để đổ mọi nguồn phế thải. Nhiều khúc sông đã bị chặn dòng chảy. Người ta thi nhau kè sông, lấn đất. Nhiều trang trại nuôi lợn gà và vịt được khai sinh. Nhiều cuộc tiểu di cư từ trong làng ra bìa xóm. Một khu “tiểu đô thị” vùng quê ra đời. Cứ thế, những ống nước thải chui dần ra dọc hai bờ sông. Nước thải sinh hoạt, nước thải chăn nuôi chưa qua xử lý vô tư xả xuống, lấy đi sự sống của cá, của tôm, của cua. Người ta quay lưng với dòng sông bao đời, để xả ra những gì không muốn giữ.

Quá trình đô thị hóa một cách xô bồ thiếu sự thận trọng cần thiết khiến việc xử lý rác thải, nước thải vượt khỏi tầm kiểm soát. Rồi chuyện “công nghiệp hóa” tràn lan chưa có sự nghiêm cẩn và thật sự khoa học trong tính toán cân nhắc, lại “hiện đại hóa” nóng vội, bộc lộ sự thiếu hiểu biết, đã vô tình biến đất nước ta  thành bãi thải công nghiệp, thành phòng thí nghiệm cho những “dự án” hàm hồ mà cái giá phải trả là rất đắt. Thật bất hạnh cho con sông phải chảy qua những đô thị to nhỏ, nhộn nhạo và nhơ nháp. Sự dễ dãi đến mức khó tin của các cơ quan chức năng tạo “điều kiện” cho không ít các doanh nghiệp đua nhau xả thải trực tiếp ra những dòng sông. Họ tiết kiệm được vô vàn tiền của. Chỉ có dòng sông “phải chết”. 

Thế giới đã có những bài học lớn cho sự phát triển không bền vững, vì lợi ích trước mắt và hậu quả là con cháu đời sau phải tìm giải pháp khắc phục. Những dòng sông Việt Nam được xem là nguồn tài nguyên vô cùng hấp dẫn để xây dựng các nhà máy thủy điện. Chỉ hơn 20 năm, chúng ta khai thác trên 80% tiềm năng kỹ thuật, gần 1.000 công trình thủy điện  lớn nhỏ được xây dựng, làm thay đổi cơ bản hệ sinh thái, môi trường ở hầu hết các lưu vực sông, cùng với những lợi ích do các công trình đưa lại, những tác động của nó đến con người, môi trường, sinh thái cũng vô cùng lớn, không dễ khắc phục. 

Chưa dừng lại ở đó, người ta còn tiến hành nhiều dự án lấp sông ở nhiều con sông để xây dựng các cơ sở hạ tầng, các trung tâm thương mại…đã được đưa lên báo chí như vụ lấn sông Đồng Nai, sông Tiền, lấn hồ Tuyền Lâm, Đà Lạt… Việc xây dựng thủy điện dày đặc trên nhiều dòng sông, lấn sông, hồ… đã và đang gây tác động xấu đến sinh thái môi trường, đem lại những hậu quả nặng nề đến sinh kế của người dân. 

Đó là chưa kể đến những dòng sông trót "giàu có" mang trong mình nhiều khoáng vật cũng khó thoát khỏi cảnh bị giày xéo, tan hoang bởi “cát tặc”. Người ta sẵn sàng lật tung cả lòng sông để bới tìm từng hạt quặng. Con người đã giết chết những dòng sông một cách không thương tiếc. Để những hạt phù sa nồng nàn, bỗng trở nên mặn đắng.Vòng luẩn quẩn quanh việc phát triển và bảo vệ môi trường chẳng biết đến bao giờ mới được gỡ bỏ!

Phương Anh

 Từ khóa: xả thải  Ô nhiễm  sông quê 
  Ý kiến bạn đọc
Tin cùng chuyên mục