Điện Biên: Khó khăn trong quản lý khai thác khoáng sản

Thứ Sáu, 19/05/2017, 13:35 (GMT+7)
.

(TN&MT) – Theo số liệu từ Sở TN&MT Điện Biên, ước tính mỗi năm tỉnh Điện Biên thất thu ngân sách Nhà nước khoảng 50 tỷ đồng từ khai thác khoáng sản. Trong đó, thất thu được xác định chủ yếu là từ hoạt động khai thác cát, sỏi nhỏ, lẻ.

Khai thác sỏi trái phép trên địa bàn huyện Mường Ảng
Khai thác sỏi trái phép trên địa bàn huyện Mường Ảng

Hiện nay, tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép vẫn diễn ra khá phổ biến, tự phát và khó kiểm soát tại một số địa phương. Điều này đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng khi dòng chảy bị biến đổi, tình trạng sạt lở đất, mất diện tích nông nghiệp ngày càng gia tăng. Dẫn đến những bất cập trong công tác quản lý.

Riêng trên địa bàn xã Noong Hẹt tính đến thời điểm tháng 4 năm 2017 đã bị mất hơn 2.000 m2 đất bãi bồi, hàng chục gia đình tại các đội 17, 18, 19 xã Noong Hẹt đều bị sói lở đất, ảnh hưởng đến đời sống bởi tiếng gầm rú của máy móc, khi cát tặc hút cát bất kể ngày đêm. Điều đáng ngại là chỉ vì lợi ích trước mắt, nhiều người dân đã bán đất có thời hạn, bao che, tiếp tay cho các chủ khai thác, thậm chí là trực tiếp tham gia khai thác trái phép, khiến công tác quản lý càng trở nên khó khăn hơn. Chỉ khi hết thời gian bán và cho thuê đất, diện tích đất nông nghiệp bị sạt lở nghiêm trọng không thể khôi phục để trồng trọt, nhiều người mới tỏ ra ngậm ngùi, lo lắng. 

Khai thác cát trái phép gây sạt lở nghiêm trọng ở khu vực đội 19 xã Noong Hẹt
Khai thác cát trái phép gây sạt lở nghiêm trọng ở khu vực đội 19 xã Noong Hẹt

Ông Bùi Châu Tuấn, Giám đốc Sở TN&MT Điện Biên cho biết: Do tỉnh Điện Biên có địa bàn rộng, các công trình xây dựng nhỏ lẻ theo các chương trình, như 135, xây dựng nông thôn mới và các chương trình giảm nghèo nhanh bền vững… lại ở vùng sâu vùng xa, việc cung ứng khoáng sản vật liệu thông thường từ các điểm mỏ về sẽ làm đội chi phí xây dựng lên rất lớn.

Đến nay, tỉnh Điện Biên mới chỉ cấp phép khai thác cát cho 2 đơn vị, được phép khai thác cát tại điểm mỏ thuộc đội 6, xã Pom Lót và đội 19, xã Noong Luống, huyện Điện Biên. Nhưng so với nhu cầu bức thiết về nguyên liệu xây dựng các công trình, chỉ có 2 cơ sở được cấp phép là khó đảm bảo cung ứng.

Thực tế cho thấy, nhu cầu vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát, sỏi và đất san lấp nhằm phục vụ các công trình dân sinh, công trình nông thôn mới và các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh Điện Biên rất lớn. Tuy nhiên, trình tự, thủ tục cấp phép khai thác cát, sỏi tại các nhánh sông, suối ở các huyện vùng sâu, vùng xa với quy mô khai thác nhỏ, lẻ theo mùa, trữ lượng nhỏ, không thành mỏ mà phải thực hiện trình tự, thủ tục như các loại khoáng sản khác theo quy định là bất cập, không khả thi.

Công tác quản lý khoáng sản thông thường trên địa bàn tỉnh Điện Biên vẫn còn những bất cập.
Công tác quản lý khoáng sản thông thường trên địa bàn tỉnh Điện Biên vẫn còn những bất cập.

Điều này đã kéo theo việc sử dụng cát, sỏi khai thác trái phép tại địa bàn bán cho các công trình có thời gian xây dựng ngắn. Thêm nữa, các địa bàn này cũng chưa tạo thành điểm mỏ, lượng khoáng sản bồi tụ không thường xuyên, nên cũng không đủ điều kiện cấp phép khai thác cho các cá nhân, doanh nghiệp. Đây cũng là một bất cập lớn trong công tác quản lý khoáng sản mà địa phương vẫn chưa thể xử lý.

“Theo quy định của pháp luật không có khái niệm khai thác khoáng sản nhỏ lẻ, chỉ quy định hộ kinh doanh khoáng sản được phép khai thác không quá 3.000 khối khoáng sản nguyên khai/năm, trên cơ sở phải thực hiện quy định của nhà nước như tổ chức thăm dò, đánh giá trữ lượng, đánh giá tác động môi trường thì sẽ được cấp phép. Nhưng nội dung này nếu áp dụng với cơ sở nhỏ lẻ khai thác 1 vụ trong thời gian ngắn, tận dụng vài ba khối sẽ rất khó khăn nên cần có những quy định cụ thể hơn, nhất là trong xây dựng nông thôn mới, các công trình nhà nước và nhân dân cùng làm”, ông Tuấn nêu quan điểm.

Để hạn chế thất thu ngân sách Nhà nước từ khai thác cát, sỏi trái phép, giải pháp của UBND tỉnh Điện Biên vẫn tiếp tục giao trách nhiệm cho UBND cấp huyện, xã chịu trách nhiệm trong việc ngăn chặn, xử lý các trường hợp vi phạm. Đồng thời, tập trung tuyên truyền cho người dân hiểu rõ khai thác khoáng sản khi chưa được cấp phép là vi phạm pháp luật và ảnh hưởng lớn đến môi trường. Cùng với đó sẽ siết chặt quản lý và áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm cụ thể. Tuy nhiên câu hỏi làm thế nào để đảm bảo nguồn cung ứng cho thị trường xây dựng, lại chống thất thu nguồn ngân sách nhà nước do tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép gây ra, đến nay vẫn chưa thực sự có lời giải thỏa đáng.

Hà Thuận

 

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.