Đà Nẵng: Quản lý tài nguyên nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Thứ Năm, 05/03/2015, 14:19 (GMT+7)
.
 
(TN&MT) - Nguy cơ thiếu nước đối với TP Đà Nẵng ngày càng nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu (BĐKH) và tác động của hệ thống thủy điện đã làm cho thành phố phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nguồn nước. Để đảm bảo an ninh nguồn nước lâu dài, Đà Nẵng cần sớm tìm ra những giải pháp mới, quy hoạch bảo vệ nguồn nước bền vững trong tương lai.
 
Quy hoạch để bảo vệ nguồn nước bền vững trong tương lai
Quy hoạch để bảo vệ nguồn nước bền vững trong tương lai
 
Đối mặt với nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng
 
Thành phố Đà Nẵng gồm vùng đất liền và vùng quần đảo trên biển Đông, có diện tích tự nhiên 1.283,42 km2. Trên địa bàn thành phố có 2 sông chính là sông Cu Đê và sông Hàn. Tổng trữ lượng tiềm năng tài nguyên nước dưới đất trên địa bàn thành phố là 231.059m3/ngày đêm. Tuy nhiên, nhiều khu vực đã có dấu hiệu cạn kiệt và nhiễm mặn nguồn nước, lại phân bố trên địa bàn rộng nên không thể khai thác với quy mô tập trung để cấp nước. Theo dự báo thì nhu cầu dùng nước cho các ngành trên địa bàn thành phố là rất lớn. Nước cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp đến năm 2020 là hơn 117 triệu m3/năm; nước cho sinh hoạt đến năm 2020 khoảng 210 triệu m3/năm. Các dự báo dựa trên quy hoạch tổng thể đô thị chỉ ra rằng, nguồn nước sạch của TP Đà Nẵng sẽ không thể đáp ứng nhu cầu vào năm 2015 và sẽ chỉ đáp ứng được dưới 50% nhu cầu của năm 2025.
 
Tài nguyên nước mặt của TP. Đà Nẵng được đánh giá là khá phong phú. Tổng lượng dòng chảy năm khoảng 12,5 tỷ m3. Tuy nhiên, do lượng mưa phân bố không đồng đều, lượng mưa trong 4 tháng mùa mưa chiếm 65 đến 80% tổng lượng mưa trong năm, địa hình dốc, dòng chảy ngắn... là nguyên nhân gây lũ lụt trong mùa mưa, nước mặn xâm nhập sâu vào sông trong mùa khô. Một mặt, TP. Đà Nẵng đang nóng lên từng ngày với những tác động của phát triển kinh tế - xã hội, gánh chịu những tác động của thiên tai, hoạt động của con người... lên môi trường sống nói chung, nguồn tài nguyên nước nói riêng. Trong khi đó, dòng chảy ở thượng nguồn các sông suy giảm mạnh, tạo điều kiện cho mặn xâm nhập sâu vào vùng hạ lưu.
 
Việc khai thác gỗ, phá rừng tại đầu nguồn đã làm gia tăng tần suất xuất hiện lũ lụt, xói lở đất đai, sạt lở núi, lũ quét… cùng với các hoạt động thiếu quy hoạch khác của con người (như ngăn sông, đắp đập, khai thác vàng, gây ô nhiễm...) đã và đang ảnh hưởng đến chất lượng cũng như lưu lượng nguồn nước mặt tại hạ lưu (thay đổi dòng chảy tự nhiên, sông hồ khô cạn, độ đục, độ cứng, kiềm... gia tăng).
 
Nguồn nước cấp cho sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ trên địa bàn thành phố chủ yếu lấy từ nguồn nước của sống Vu Gia, nước chảy qua sông Yên, về sông Cầu Đỏ và cung cấp nước cho Nhà máy nước Cầu Đỏ. Các năm trước đây, nguồn nước tại sông Cầu Đỏ không bị nhiễm mặn hoặc chỉ bị nhiễm mặn rất ít. Tuy nhiên, đến năm 2012 thì vấn đề nhiễm mặn nguồn nước trở nên nóng bỏng và đến năm 2013, 2014 thì trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Điều này cho thấy khan hiếm và thiếu nước là mối đe dọa rất nghiêm trọng đối với Đà Nẵng. Vì lẽ đó, cần phải có các giải pháp quản lý, khai thác và bảo vệ tốt nguồn tài nguyên nước.
 
Cần một chiến lược lâu dài
 
Thành phố Đà Nẵng đã triển khai một số biện pháp nhằm đảm bảo an toàn cho cấp nước. Tuy nhiên, đây mới chỉ là những giải pháp trước mắt để xử lý tình huống nóng về thiếu nước. Về lâu dài, để đảm bảo an ninh nguồn nước cho TP. Đà Nẵng, cần kiểm kê, đánh giá cụ thể chất lượng, trữ lượng tài nguyên nước trên địa bàn thành phố. 
 
Quy hoạch nguồn nước trên địa bàn thành phố; lồng ghép khả năng cung cấp của nguồn nước vào quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở kiểm kê đánh giá tài nguyên nước và cân bằng kinh tế nguồn nước; xây dựng, bàn hành chiến lược bền vững về nguồn tài nguyên nước. Bổ sung mạng lưới điều tra quan trắc tài nguyên nước, bao gồm cả nước mặt và nước dưới đất, cả lượng và chất, hình thành mạng lưới quan trắc điều tra tài nguyên nước thống nhất trên toàn địa bàn thành phố có kết nối với mạng lưới trên hệ thống lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn. 
 
Tăng cường và tranh thủ sự hợp tác của quốc tế, sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ để thực hiện việc trồng rừng để phát triển nguồn tài nguyên nước trên khu vực đầu nguồn, đảm bảo khả năng sinh thuỷ, giảm thiểu tác hại của BĐKH. Xây dựng kế hoạch sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước trên địa bàn thành phố. Thực hiện kế hoạch nhằm làm thay đổi cách nhìn nhận về vai trò và tầm quan trọng của nguồn nước...
 
Trước mắt, TP Đà Nẵng cần tiến hành quy hoạch nguồn nước cho các nhà máy nước trên hệ thống sông trong thành phố như Cu Đê, Túy Loan. Đây là những dòng sông còn sạch, ít ô nhiễm; lại nằm hoàn toàn trong địa phận Đà Nẵng, nên địa phương có thể dễ quản lý.
 
Để đảm bảo bền vững về nguồn cấp nước, cần phải có một chiến lược phát triển cấp nước lâu dài và kế hoạch cụ thể cho từng giai đoạn. Đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của công ty cấp nước mà cần phải có sự định hướng của chính quyền và sự hỗ trợ của các ban ngành liên quan. Ngoài trách nhiệm quản lý và hướng dẫn mọi hoạt động của doanh nghiệp tuân thủ theo các quy định chung của pháp luật, chính quyền cần có sự quy hoạch phát triển, khai thác, cân đối sử dụng nguồn nước hợp lý đảm bảo sự phân phối hài hòa nguồn nước sạch cho các nhu cầu sinh hoạt của người dân, tưới tiêu nông nghiệp và thủy điện trong bối cảnh BĐKH làm khan hiếm nguồn nước ngọt như hiện nay.
 
Bài và ảnh: Ni Na
 
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.