Điều tiết nước chống ngập trong các đô thị lớn

Thứ Năm, 29/12/2016, 11:34 (GMT+7)
.

(TN&MT) - Tình trạng ngập gia tăng sau mỗi cơn mưa đang là nỗi ám ảnh của người dân các đô thị lớn ở nước ta. Giải pháp gì để giải quyết tình trạng ngập hiện nay ở đô thị nhằm góp phần làm nên chất lượng sống tốt cho người dân thành phố?

Hệ thống thoát nước chỉ đáp ứng 25% so yêu cầu

Là đô thị lớn thứ 2 cả nước, TP.HCM nằm ven biển, có sông rạch chằng chịt. Do vậy, đây là một đô thị bán nhật triều, khu vực đất trũng của TP chủ yếu là đất ướt, mỗi này 2 lần nước triều ra vào, chênh lệch đỉnh triều và chân triều có khi tới 2,5cm - 3m. Các hiện tượng nước biển dâng, sự thay đổi dòng nước từ thượng nguồn, lượng mưa ngày càng lớn do điều kiện thời tiết cực đoan của BĐKH và tổ hợp giữa chúng chính là những nguyên nhân gây ngập úng ở đô thị TP.HCM.

Hiện nay, đã có nhiều giải pháp tổng hợp chống ngập ở TPHCM như xây dựng tổ hợp hệ thống các công trình đê bao, cống kiểm soát triều, nhà máy xử lý nước thải… Tuy nhiên, đến nay việc thực hiện những giải pháp này vẫn đang dang dở nên kết quả còn rất hạn chế và có phần lúng túng, nhất là do tác động  của BĐKH mực nước biển dâng, đỉnh triều tăng cao, khí hậu cực đoan mưa trên 100mm, thậm chí là trên 200mm, xảy ra với tần suất nhiều hơn và tình trạng xả lũ. Ước tính, TPHCM có 105 điểm ngập (47 điểm ngập do mưa, 51 điểm  do mưa và triều cường kết hợp và số còn lại là ngập do triều cường) .

Cho dù tổ hợp hệ thống nêu trên có hoàn chỉnh thì tình trạng ngập nước vẫn còn, đó là do hệ thống thoát nước mới đáp ứng được 25% so với yêu cầu. Nhiều tuyến đường khu dân cư còn chưa có cống thoát nước, nên khi mưa xuống nước từ nhà dân đổ ra đường, đường biến thành kênh thoát nước, chưa kể nhiều miệng cống bị rác thải, đất đá chèn lấp hạn chế dòng thoát nước; trong khi đó, phần lớn công trình cống đã hình thành từ xa xưa, xuống cấp và không đáp ứng được yêu cầu thực tại. Đúng ra với đô thị bán nhật triều thì cống thoát nước hay mương thoát nước phải lớn gấp rưỡi đến 2 lần bình thường, vì  hệ thống kênh mương này mang 2 chức năng: vừa thoát nước, vừa trữ nước khi nước mặt quá dư thừa khi mưa lớn.

Là TP sông rạch nên kênh rạch ở TPHCM cũng làm luôn chức năng của kênh thoát nước, nếu hệ thống kênh rạch để thoát nước vẫn còn bị san lấp và lấn chiếm thì tất yếu chuyện thoát ngập càng rất khó khăn. Theo kết quả nghiên cứu thì có tới 95% sông và kênh rạch của TP bị xâm hại, 15% - 17% diện tích mặt kênh rạch bị lấn chiếm làm của riêng. Ngay cả việc làm cống hộp trên kênh rạch để thoát nước và tăng thêm quỹ đất cũng là sai lầm, vì khi mưa xuống, nếu là kênh rạch thì nước sẽ tràn bờ xuống kênh giải quyết thoát nước nhanh, còn nếu là cống hộp thì không thoát nhanh bằng vì nó phải nhận nước qua hệ thống cống.

Ứng dụng bê tông rỗng thoát nước nhanh

Để ứng phó với tình trạng ngập lụt ngày càng xảy ra hết sức nghiêm trọng ở TPHCM, giải pháp hồ điều tiết nước đã được đề cập trong quy hoạch. Song khi thực hiện lại không coi đó là giải pháp sống còn. Trong khi đó, TP lại chạy đua nâng nền, nâng nhà để chống ngập, mặc dù đó chỉ là  giải pháp tạm thời, mang tính cục bộ.

Mặt khác, diện tích bê tông hóa bề mặt của TP ngày càng gia tăng đã làm giảm khả năng thấm nước tự nhiên, từ khả năng thấp nước trung bình 50% lượng nước mưa giảm chỉ còn 15%, làm gia tăng lượng nước chảy trên bề mặt, gây ra ngập lụt. Việc tăng diện tích bê tông hóa vùng ven càng nghiêm trọng vì khu vực này vốn là diện tích ao hồ, kênh rạch thoát nước nay bị san lấp.

Do vậy, để chống ngập cho có hiệu quả cho TP.HCM nói riêng và các đô thị lớn trên cả nước nói chung, Bộ TN&MT đã phê duyệt đề tài Nghiên cứu chế tạo, ứng dụng bê tông rỗng thoát nước nhanh và kết cấu rỗng thu chứa nước trong công trình hạ tầng kỹ thuật nhằm giảm thiểu úng ngập khi mưa, điều tiết nước trong đô thị thích ứng với BĐKH.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Thông qua việc nghiên cứu, làm chủ công nghệ chế tạo, thi công loại bê tông có khả năng thoát nước nhanh nhưng vẫn đạt được yêu cầu (hệ số thấm nước, cấp độ nén) từ các nguồn nguyên vật liệu địa phương; đồng thời, chế tạo và ứng dụng thử mặt đường, gạch lát vỉa hè, tấm lát sân bãi…sử dụng bê tông rỗng thoát nước nhanh xuống mặt đất, ứng dụng trong xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật nhằm thích ứng với BĐKH; chế tạo và ứng dụng thử một số dạng kết cấu rỗng đặt ngầm/hở thuộc phạm vi không gian công cộng như dải phân cách, vỉa hè, sân bãi, vườn hoa…nhằm thu hút nước góp phần tiêu thoát nhanh khi trời mưa và có khả năng lưu trữ nước để tưới cây, vệ sinh đường…

Bên cạnh việc nghiên cứu và ứng dụng giải pháp trên, cần tăng thêm diện tích thấm nước như: mái nhà xanh, vỉa hè bê tông trồng, hố cây thấm... Mảng xanh đô thị này đóng vai trò quan trọng trong cảnh quan kiến trúc của đô thị và là bộ phận quan trọng trong thoát và giữ nước bền vững.

Lan Anh - Khải Minh

 

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.